Wróćdo listy Program PFRON Dofinansowanie do zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, środki ortopedyczne i pomocnicze. Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu zaopatrzenia w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi wraz z określeniem poziomu, w tym limitu cen tych świadczeń i sposobu ich finansowania oraz warunków ich realizacji znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Za 2017 rok z ulgi z tytułu używania samochodu osobowego mogą korzystać osoby niepełnosprawne lub podatnicy mający na utrzymaniu osoby niepełnosprawne lub dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16. roku życia, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Wózek inwalidzki. produkt pomocniczy dla osób, które ze względu na stan zdrowia nie mogą samodzielnie chodzić. Wózek inwalidzki można wykorzystywać do transportu osób niepełnosprawnych, wyjścia na spacer itp. Jeżeli senior ma wystarczającą siłę w rękach, może samodzielnie poruszać się na wózku bez pomocy opiekuna. Osoby niepełnosprawne, ich rodziny i opiekunowie mogą w 2020 roku liczyć m.in. na zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy, świadczenie pielęgnacyjne, rentę socjalną, dofinansowanie udziału w turnusie rehabilitacyjnym oraz dofinansowanie zakupu sprzętu rehabilitacyjnego, ortopedycznego i środków pomocniczych. Kwoty niektórych świadczeń wzrosły. Pamiętaj, że przystosowanie samochodu dla osoby niepełnosprawnej to inwestycja do której możesz otrzymać dofinansowanie ze środków PFRON w kwocie do 10.000 zł, Jednym z warunków otrzymania wsparcia jest udział własny wnioskodawcy w wysokości co najmniej 15% ceny brutto urządzenia lub usługi przystosowania auta! Ulga rehabilitacyjna daje możliwość odliczenia wydatków poniesionych na przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Nie można jednak odliczyć wartości zakupu samochodu dla osoby niepełnosprawnej, bo nie jest to wydatek na przystosowanie pojazdu mechanicznego do potrzeb niepełnosprawności. Jeśli natomiast wnioskujesz o dofinasowanie samochodu dostosowanego do podróży osoby z niepełnosprawnością jako pasażera, możesz uzyskać nawet 85 % dofinansowania przy kwocie zakupu do 130 000 zł. Więcej informacji o programie: https://tiny.pl/w43v6 - szczegółowe informacje o programie jYthji. Pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne przysługuje ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych prowadzonej przez PFRON. Pracodawca może uzyskać dofinansowanie do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych zatrudnionych na umowę o pracę, a w przypadku pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, także osób niepełnosprawnych wykonujących pracę nakładczą - jeżeli ich wynagrodzenie zostało ustalone co najmniej w wysokości najniższego wynagrodzenia - w stosunku do wykonawców, dla których praca nakładcza stanowi jedyne źródło utrzymania, połowy najniższego wynagrodzenia - w stosunku do pozostałych wykonawców, będących osobami niepełnosprawnymi, w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (po wcześniejszym przedstawieniu przez te osoby orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). PODMIOTY UPRAWNIONE DO OTRZYMANIA POMOCY Pracodawcy zatrudniający mniej niż 25 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, Pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, osiągający wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych ogółem w wysokości co najmniej 6 %, Pracodawcy prowadzący zakład pracy chronionej. Do liczby pracowników nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz osób niebędących osobami niepełnosprawnymi zatrudnionych: na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego; przebywających na urlopie rodzicielskim, przebywających na urlopach wychowawczych; nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej; będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy; nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego; przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy. WYSOKOŚĆ DOFINANSOWANIA 1950 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 1200 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Kwoty, o których mowa powyżej, w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, którym orzeczono chorobę psychiczną (02-P), upośledzenie umysłowe (01-U), całościowe zaburzenia rozwojowe (12-C) lub epilepsję (06-E) oraz niewidomych w stopniu znacznym i umiarkowanym (04-O), zwiększa się o: 1 200 zł w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności (w sumie kwota dofinansowania wynosi 3150 zł), 900 zł w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (w sumie kwota dofinansowania wynosi 2100 zł), 600 zł w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności (w sumie kwota dofinansowania wynosi 1050 zł). Stwierdzenie dotyczące schorzenia szczególnego musi wynikać z sentencji, symbolu przyczyny niepełnosprawności, wskazań lub uzasadnienia podanego na orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej 75% tych kosztów. Przez koszty płacy rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Jeżeli zatrudnienie nowych pracowników niepełnosprawnych w danym miesiącu u pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą nie powoduje u tego pracodawcy wzrostu netto zatrudnienia ogółem, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje, jeżeli jego zatrudnienie nastąpiło w wyniku rozwiązania umowy o pracę z innym pracownikiem, chyba że umowa o pracę uległa rozwiązaniu: z przyczyn określonych w art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; za wypowiedzeniem złożonym przez pracownika; na mocy porozumienia stron; wskutek przejścia pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy; z upływem czasu, na który została zawarta; z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta. Jeżeli nie są spełnione warunki, o których mowa wyżej, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego przysługuje w przypadku gdy jego miejsce pracy powstało w wyniku: wygaśnięcia umowy o pracę; zmniejszenia wymiaru czasu pracy pracownika - na jego wniosek. Wzrost netto zatrudnienia ogółem oraz wzrost netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych ustala się w stosunku do odpowiednio przeciętnego zatrudnienia ogółem i przeciętnego zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie poprzedzających 12 miesięcy. Obowiązek wykazywania wzrostu netto zatrudnienia ogółem nie dotyczy pracodawcy ubiegającego się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika, którego niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników znajdujących się w takiej sytuacji przysługuje za okresy począwszy od lipca 2016 r. Wysokość dofinansowania ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika. W przypadku gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona u więcej niż jednego pracodawcy w wymiarze czasu pracy: nieprzekraczającym ogółem pełnego wymiaru czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę pracodawcom, u których jest ona zatrudniona, w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby, przekraczającym ogółem pełny wymiar czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę w wysokości nieprzekraczającej kwoty miesięcznego dofinansowania przyznawanego na osobę zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy. Miesięczne dofinansowanie w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby w pierwszej kolejności przyznaje się pracodawcy, który wcześniej zatrudnił tę osobę. Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy: posiadającemu zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON przekraczających ogółem kwoty 100 zł, zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nieosiągającemu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 %, do wynagrodzenia pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury; jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych; jeżeli wynagrodzenie zostało wypłacone po dniu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania; jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni; jeżeli środki na wynagrodzenie pochodzą ze środków publicznych, chyba że pracodawca sfinansował wynagrodzenie pracownika: ze środków publicznych z prowadzonej działalności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5, z dochodów publicznych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 - ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.). Jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych lub do czasu zwrotu wypłaconego niesłusznie dofinansowania stwierdzonego w postępowaniu kontrolnym Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji w przypadku: nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, gdy o pomoc wnioskuje pracodawca: znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej; na którym ciąży obowiązek zwrotu pomocy, wynikający z wcześniejszych decyzji Komisji Europejskiej, uznających pomoc za niezgodną z prawem oraz ze wspólnym rynkiem; jeżeli udzielenie pomocy w formie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia skutkowałoby przekroczeniem kwoty 10 mln euro rocznej pomocy na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych u tego pracodawcy. nieprzekazania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych; poniesienia przez pracodawcę miesięcznych kosztów płacy z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. UWAGA!Dofinansowanie stanowiące pomoc publiczną jest udzielane zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z str. 1), w zakresie dotyczącym pomocy w formie subsydiowania wynagrodzeń na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych. JAK UBIEGAĆ SIĘ O POMOC? Podmiotem udzielającym pomocy jest Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).Adres:Al. Jana Pawła II 13, 00-828 Warszawa Tel. (022) 50 55 500Infolinia udzielająca informacji z zakresu Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji – 801 233 554, 22 581 84 10. Strona internetowa: A. Rejestracja pracodawcy: Pracodawca składa wniosek i informację w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą. Pracodawca przesyła do PFRON wraz z pierwszym wnioskiem: kopie aktualnych dokumentów potwierdzających: pełną nazwę pracodawcy, a także jej skrót, o ile posiada, oraz numery: REGON i NIP, o ile ich nadanie wynika z przepisów prawa; upoważnienie osoby przesyłającej dokumenty do występowania w imieniu pracodawcy, jeżeli pracodawca nie przesyła dokumentów osobiście. Pracodawca zamierzający składać w formie elektronicznej wniosek lub informację otrzymuje od PFRON identyfikator oraz hasło dostępu do programu informatycznego udostępnionego przez PFRON w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w formie dokumentu pisemnego. Wraz z pierwszym wnioskiem, składanym po ustanowieniu osoby odpowiedzialnej za kontakty z Funduszem, pracodawca przesyła do PFRON zgłoszenie zawierające imię i nazwisko tej osoby, a także jej numery telefonu i faksu oraz adres poczty elektronicznej, o ile z nich korzysta. Pracodawca przekazujący odpowiednio wnioski lub informacje w formie elektronicznej opatruje te dokumenty kwalifikowanym podpisem elektronicznym, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającym dyrektywę 1999/93/WE (Dz. Urz. UE L 257 z str. 73), albo uwierzytelnia je certyfikatem dostarczonym przez PFRON. Urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu w formie elektronicznej przesłanego za pomocą teletransmisji danych następuje zgodnie z przepisami dotyczącymi sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych. Należy pamiętać o konieczności niezwłocznego poinformowania PFRON o rezygnacji ze składania dokumentów w formie elektronicznej, czy też o utracie lub podejrzeniu ujawnienia danych służących do składania podpisu elektronicznego. Pracodawcy zarejestrowani w PFRON zamierzający składać wniosek w formie elektronicznej posługują się Aplikacją SODiR znajdującą się na stronach internetowych Funduszu: Przed skorzystaniem z Systemu zaleca się zapoznanie z informacjami o SODiR znajdującymi się na stronach internetowych Funduszu: B. Procedura uzyskania dofinansowania Pracodawca składa w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą wniosek o wypłatę dofinansowania za dany miesiąc , o symbolu Wn-D, miesięczną informację o wynagrodzeniach, zatrudnieniu, stopniach i rodzaju niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych, INF-D-P. Wniosek i informacja stanowią załączniki do rozporządzenia ws. miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Jeżeli pracodawca nie złoży dokumentów w terminie może zwrócić się do PFRON z prośbą o jego przywrócenie, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Po otrzymaniu informacji i wniosku PFRON: sprawdza je pod względem rachunkowym i formalnym, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania informacji lub wniosku informuje pracodawcę o stwierdzonych nieprawidłowościach i wzywa do ich usunięcia wraz z pouczeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w przypadku ich nieusunięcia; ustala, czy pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu w wysokości przekraczającej ogółem kwotę 100 zł; ustala kwotę przysługującego dofinansowania; przekazuje ustaloną kwotę przysługującego dofinansowania na rachunek bankowy pracodawcy; informuje o numerze referencyjnym programu pomocowego, na podstawie którego pomoc ta jest udzielana. W przypadku nieterminowego przekazania przez PFRON kwoty miesięcznego dofinansowania od kwoty należnej nalicza się odsetki, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Uwagi dodatkowe: Prezes Zarządu PFRON może przeprowadzać postępowanie sprawdzające w zakresie: zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w dokumentach, o których mowa w art. 26c ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; sytuacji ekonomicznej pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, o której mowa w art. 48a ust. 3 tej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W przypadku podjęcia postępowania sprawdzającego dotyczącego złożonego wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania termin wypłaty dofinansowania (25 dni) ulega przedłużeniu o okres niezbędny do przeprowadzenia tego postępowania, nie dłużej jednak niż o 14 dni. Prezes Zarządu PFRON może przeprowadzać kontrole pracodawcy w zakresie miesięcznego dofinansowania, w szczególności dotyczące zgodności ze stanem faktycznym: danych zawartych w dokumentach, o których mowa w art. 26c ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wysokości miesięcznego dofinansowania, w tym kwot i terminów poniesienia miesięcznych kosztów płacy pracowników. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez PFRON lub danych, o których mowa w art. 49c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Prezes Zarządu PFRON wydaje: decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości; decyzję o wstrzymaniu dofinansowania do czasu zwrotu wypłaconego dofinansowania; decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania. Od decyzji Prezesa Zarządu Funduszu przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zarządu Funduszu lub strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.); rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ( poz. 951); rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z str. 3); rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z str. 1); rozporządzenie Komisji (UE) NR 1224/2013 z dnia 29 listopada 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 800/2008 w odniesieniu do okresu jego stosowania ( UE L 230 z str. 22). Skorzystaj z dofinansowania do zakupu oprzyrządowania samochodu dla osób z dysfunkcją narządu słuchu Jesteś osobą niepełnosprawną słuchowo i trudno ci korzystać z samochodu? Chcesz dostosować go do swoich potrzeb? Chcesz skorzystać z dofinansowania do zakupu oprzyrządowania samochodu? Sprawdź, jak to zrobić. Złóż wniosek Informacje: Rozwiń tekst Na czym polega dofinansowanie Przedmiotem dofinansowania jest pomoc w zakupie i montażu oprzyrządowania do posiadanego samochodu. Możemy dofinansować każdy sprzęt i każde urządzenie, które ułatwią ci kierowanie samochodem. Musisz tylko w uzasadnieniu wniosku opisać - co chcesz zakupić i dlaczego. Pamiętaj, my odpowiadamy za środki publiczne. Przekonaj nas, że właśnie to urządzenie rozwiąże twój problem w poruszaniu się. Dofinansowane mogą być koszty zakupu i usługi montażu oprzyrządowania samochodu. Oprzyrządowanie samochodu dla osób z dysfunkcją narządu słuchu to dostosowane do indywidualnych potrzeb związanych z rodzajem niepełnosprawności wnioskodawcy wyposażenie/technologie, sprzęty i urządzenia, montowane fabrycznie lub dodatkowo w samochodzie, a także inne np. mobilne sprzęty i urządzenia (a także technologie i oprogramowanie), które umożliwiają użytkowanie samochodu przez osobę niepełnosprawną z dysfunkcją słuchu, w tym wspomagające poprawną komunikację z osobą niesłyszącą (komunikator, tablet ze specjalnym oprogramowaniem), sygnalizatory i aplikacje, z wyłączeniem aparatów słuchowych. Rozwiń tekst Kto może skorzystać Każdy, kto: ma znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności i dysfunkcję narządu słuchu. Wyjaśnienie: Program „Aktywny samorząd” określa, kto może otrzymać pomoc. Niestety - nie wszyscy (obowiązują kryteria uczestnictwa). Aby uzyskać pomoc w programie, trzeba spełnić wszystkie kryteria uczestnictwa w programie. Jeśli przekroczyłaś 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), to pomoc możesz otrzymać tylko wtedy, gdy nadal pracujesz. W grę wchodzi w zasadzie każda praca, w tym własna działalność gospodarcza lub rolnicza. Rozwiń tekst Kto nie może skorzystać Osoba, która nie spełnia chociaż jednego z obowiązujących warunków uczestnictwa w danym zadaniu, a także każdy, kto: ma wymagalne zobowiązania wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) lub wobec realizatora programu. Wyjaśnienie: Zaległości muszą być uregulowane - nie otrzymasz pomocy, jeśli zdarzyły się wcześniej problemy i zalegasz ze zwrotem do PFRON lub samorządu powiatowego wcześniej uzyskanej pomocy. Ale uregulowanie wszystkich zaległości otwiera ci drogę do złożenia kolejnego wniosku. Rozwiń tekst Co musisz przygotować orzeczenie o niepełnosprawności, dokument stanowiący opiekę prawną – jeśli sprawa dotyczy osoby pod opieką prawną, zaświadczenie lekarskie (specjalista), gdy przyczyna orzeczenia jest inna niż 03-L, fakultatywnie: ofertę cenową, fakultatywnie: opinię eksperta w zakresie dopasowania wnioskowanej pomocy do aktualnych potrzeb wynikających z aktywności, fakultatywnie: dokument potwierdzający zatrudnienie (w tym wolontariat trwający co najmniej 6 miesięcy) w przypadku osób, które osiągnęły wiek emerytalny. Informacja dodatkowa – dokumenty dołączasz do wniosku w formie: skanu – w przypadku składania wniosku drogą elektroniczną w systemie SOW (System Obsługi Wsparcia finansowanego ze środków PFRON), kopii – w przypadku składania wniosku tradycyjnie, z wyjątkiem oświadczeń, które załączasz w oryginale. Ważne: jednostka udzielająca wsparcia ma możliwość wezwać cię do okazania oryginału dokumentu. Rozwiń tekst Kiedy możesz złożyć wniosek Termin rozpoczęcia przyjmowania wniosków: Termin zakończenia przyjmowania wniosków: Rozwiń tekst Ile możesz otrzymać Maksymalna kwota dofinansowania: Decyzję o wysokości dofinansowania podejmuje realizator na podstawie oceny wniosku, dlatego bardzo ważne jest uzasadnienie potrzeby zakupu. Udział własny wnioskodawcy: co najmniej 15% ceny brutto zakupu/usługi. Rozwiń tekst Jak często możesz skorzystać Pomoc może być udzielana co 3 lata, licząc od początku roku następującego po roku, w którym udzielono pomocy. Samorząd powiatowy może podjąć decyzję o przyznaniu dofinansowania z pominięciem wyżej wymienionych okresów wobec wnioskodawców, którzy wskutek: pogorszenia stanu zdrowia lub zmian w stanie fizycznym, nie mogą korzystać z posiadanego, uprzednio dofinansowanego ze środków PFRON przedmiotu dofinansowania. zdarzeń losowych utracili przedmiot dofinansowania ze środków PFRON albo uległ on zniszczeniu w stopniu uniemożliwiającym użytkowanie i naprawę, a także wobec osób uczących się (nie wcześniej niż po uzyskaniu promocji do 6 klasy szkoły podstawowej), które w uzasadnieniu wniosku lub w dodatkowym wystąpieniu wykażą, że posiadany sprzęt lub oprogramowanie nie spełnia potrzeb wynikających z aktualnie realizowanego etapu edukacji – w szczególności w sytuacji zmiany formy kształcenia na wyższą. Wyjaśnienie: Pomoc w programie może być udzielana co 3 lata. Przykładowo, jeśli w 2018 roku otrzymałeś pomoc w zakupie ręcznego gazu-hamulca, to dopiero w 2022 roku możesz złożyć kolejny wniosek o dofinansowanie oprzyrządowania. Jeśli jednak twój stan zdrowia pogorszył się na tyle, że nie możesz korzystać z zakupionego wcześniej oprzyrządowania, albo w wyniku zdarzeń losowych je utraciłeś (np. kradzież lub wypadek) – zwróć się do swojego powiatowego centrum pomocy rodzinie o skrócenie okresu karencji. Pozytywna decyzja powiatu pozwoli ci złożyć kolejny wniosek wcześniej. Rozwiń tekst Informacje dodatkowe Sprawdź dane kontaktowe jednostki Przeczytaj pełną informację o Programie "Aktywny samorząd". Realizator programu każdorazowo i indywidualnie ocenia, czy dany przedmiot dofinansowania spełnia warunki określone w definicji (czy jest dostosowany do indywidualnych potrzeb związanych z rodzajem niepełnosprawności adresata programu, czy umożliwi użytkowanie samochodu przez osobę niepełnosprawną z dysfunkcją słuchu. Istotnym elementem oceny wniosku jest związek wnioskowanego zakupu z realizacją celu szczegółowego programu, wskazanego w rozdziale V ust. 2 pkt 2 programu – „2) przygotowanie beneficjentów programu do aktywizacji społecznej, zawodowej lub wsparcie w utrzymaniu zatrudnienia poprzez likwidację lub ograniczenie barier w poruszaniu się oraz barier transportowych”. W tym zakresie istotne będzie uzasadnienie wniosku, w którym wnioskodawca powinien przekonać realizatora, że wnioskowany przedmiot dofinansowania zlikwiduje bądź ograniczy ww. bariery. Dofinansowane mogą być koszty zakupu i usługi montażu oprzyrządowania samochodu. Pamiętaj, że możesz skorzystać z innych form pomocy jednocześnie (o ile spełniasz wszystkie warunki uczestnictwa), np. z dofinansowania kosztów: prawa jazdy, sprzętu elektronicznego, szkolenia z obsługi sprzętu elektronicznego, utrzymania sprawności technicznej posiadanego sprzętu elektronicznego, zakupu protezy, w której zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne, serwisu protezy, w której zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne, skutera inwalidzkiego o napędzie elektrycznym lub oprzyrządowania elektrycznego do wózka ręcznego, wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym, serwisu wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym lub skutera, pobytu dziecka w żłobku albo przedszkolu, nauki na poziomie wyższym. Rozwiń tekst Podstawa prawna Ostatnia aktualizacja: 14:18 Instytucja odpowiedzialna za usługę: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, kontakt: zadzwoń: 0 800 889 777, napisz: as@ Instytucja odpowiedzialna za dokument: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych {"register":{"columns":[]}} Kupno samochodu (lub innego pojazdu) przez osobę niepełnosprawną korzysta ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Jednak są wyjątki od tego zwolnienia. PCC od umowy sprzedaży W zamkniętym katalogu umów i czynności prawnych opodatkowanych podatkiem od czynności cywilnoprawnych znajduje się też umowa sprzedaży rzeczy i praw majątkowych (zwana czasem potocznie „umową kupna-sprzedaży”). Umowa sprzedaży jest regulowana przez art. 535-602 Kodeksu cywilnego. Warto od razu zastrzec, że PCC podlegają umowy sprzedaży zawierane przez osoby prywatne, które nie są przedsiębiorcami ani podatnikami VAT. Bowiem zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o PCC nie podlegają opodatkowaniu PCC umowy sprzedaży: a) w zakresie, w jakim są opodatkowane VAT, b) jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona z VAT z tytułu dokonania tej czynności. Czyli jak kupujemy samochód z salonu, czy z komisu samochodowego, to taka transakcja jest opodatkowana VAT, bo sprzedawca (jako podatnik VAT) płaci od tej transakcji VAT należny), a kupujący płaci VAT zawarty w cenie samochodu i nie musi już płacić PCC. Podstawę opodatkowania PCC przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa sprzedanej rzeczy lub prawa majątkowego. Stawka podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży: a) nieruchomości, rzeczy ruchomych (np. samochodu), prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym – wynosi 2% podstawy opodatkowania (czyli wartości rynkowej), b) innych praw majątkowych – wynosi 1% podstawy opodatkowania. Obowiązek podatkowy w PCC ciąży przy umowie sprzedaży na kupującym. Jeżeli kupujących (na współwłasność) jest dwóch (dwoje) lub więcej, to wszyscy kupujący są zobowiązani solidarnie do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (zob. art. 4 pkt 1 i art. 5 ustawy o PCC). Solidarnie zobowiązani, to znaczy, że wystarczy, że jeden z nich uiści cały podatek, by zobowiązanie podatkowe wszystkich wygasło dzięki tej zapłacie. Ewentualne roszczenia tego współwłaściciela, który zapłacił za wszystkich podatek do innych współwłaścicieli to już kwestia prawa cywilnego a nie podatkowego. Zwolnienie z PCC dla niepełnosprawnych kupujących Jednym ze zwolnień z podatku od czynności cywilnoprawnych jest zwolnienie dla osób niepełnosprawnych, którzy kupują pojazdy i sprzęt rehabilitacyjny na własne potrzeby. Na podstawie bowiem art. 8 pkt 6 ustawy o PCC, zwolnione są z tego podatku osoby nabywające na potrzeby własne sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie, motorowery, motocykle lub samochody osobowe, zaliczone, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do grupy osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj schorzenia, oraz osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku ze schorzeniami narządów ruchu. Czyli w przypadku kupna ww. rzeczy (w tym samochodów) na własne potrzeby, osoby o stwierdzonym znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności są zwolnione z PCC bez względu na rodzaj schorzenia. Natomiast osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności korzystają z tego zwolnienia podatkowego o ile ich niepełnosprawność wynika ze schorzeń narządów ruchu. Z tego zwolnienia mogą korzystać jedynie osoby zaliczone do grupy osób o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( z 2021 r., poz. 573) i posiadające orzeczenie o niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów tej ustawy lub w zgodzie z jej przepisami. Niepełnosprawny kupuje samochód na współwłasność Zdarzają się sytuacje, że niepełnosprawny kupuje (w obrocie prywatnym) samochód na współwłasność z pełnosprawnym małżonkiem, czy członkiem rodziny. Powstaje wówczas pytanie, czy w takiej sytuacji może skorzystać ze zwolnienia z PCC. Okazuje się, że nie. Zdaniem organów podatkowych w sytuacji kupna samochodu na współwłasność przez niepełnosprawnego z inną osobą (niebędącą osobą niepełnosprawną) nie jest spełniona podstawowa przesłanka zwolnienia podatkowego określonego w art. 8 pkt 6 ustawy o PCC. Tak stwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w indywidualnej interpretacji podatkowej z 22 kwietnia 2021 r. Dyrektor KIS stwierdził, że, gdy nabycie następuje na współwłasność, a tylko jednym z podmiotów nabywających jest osoba niepełnosprawna, to taka czynność podlega podatkowi, zaś zobowiązanym do zapłaty podatku w pełnej wysokości jest podmiot nabywający samochód osobowy na współwłasność, który nie korzysta ze zwolnienia. Zdaniem organu podatkowego nie ma tu znaczenia znaczenia (odnośnie obowiązku podatkowego z tytułu PCC), czy osobą nabywającą samochód osobowy na współwłasność z niepełnosprawnym jest jego współmałżonek, czy inny członek rodziny. Organy podatkowe często podkreślają, że wszystkie ulgi i zwolnienia są wyjątkami od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji RP, który to przepis stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego, zdaniem fiskusa, wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą wyraźnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Jest to określane jako zakaz tzw. wykładni rozszerzającej ulg i zwolnień podatkowych. Źródło: Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 22 kwietnia 2021 r., sygn. Paweł Huczko Przygotuj się do stosowania nowych przepisów! Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu. Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE Adaptacja auta z tytułu niepełnosprawności wcale nie jest dostępna tylko dla nielicznych. Bazując na dofinansowaniach ze środków publicznych a także środkach oferowanych przez fundacje wspierające osoby niepełnosprawne, każdy niepełnosprawny kierowca może dostosować auto do swoich potrzeb. Oczywiście warunkiem bezwzględnym jest dopuszczenie osoby z niepełnosprawnością przez lekarza orzecznika do prowadzenia pojazdu w ruchu drogowym. Na początku sprawdźmy jaki jest katalog urządzeń umożliwiających przystosowanie samochodu dla osoby niepełnosprawnej. Urządzenia ułatwiające przewóz niepełnosprawnych pasażerów Do najważniejszych należą bez wątpienia fotele samochodowe. Dostępne są one z opcją regulacji wysokości, trzypunktowymi pasami bezpieczeństwa i dodatkowymi podłokietnikami. Bardzie zaawansowaną opcją będą fotele obrotowe z możliwością przesiadania się na zewnątrz pojazdu. DO tego rodzaju urządzeń adaptacyjnych możemy także zaliczyć podjazdy, najazdy i windy do pionowego przemieszczania osób niepełnosprawnych a także żurawie ułatwiające załadunek wózków inwalidzkich do bagażnika samochodu. W katalogu przedmiotów ułatwiających korzystanie ze środków transportu znalazły się także deski transferowe, zagłówki stabilizujące i systemy przenoszące całe fotele na ramę wózka wraz z pasażerem. Urządzenia pozwalające osobom niepełnosprawnym na samodzielne prowadzenie pojazdu Najbardziej popularnym urządzeniem adaptacyjnym dofinansowanym przez PFRON jest bez wątpienia dźwignia ręcznego gazu i hamulca. Pozwala ona na bezpieczne sterowanie pedałem gazu i hamulca przy użyciu jednej reki. Niestety warunkiem montażu tego urządzenia jest posiadanie pojazdu z automatyczną skrzynią biegów. W katalogu znalazły się także automatyczne sprzęgło, przedłużenia pedałów, centrali sterujące, dźwignie przenoszące przełączniki na drugą stronę kierownicy a także fotele obrotowe, przekładki pedałów na lewą stronę a także gałki i uchwyty umożliwiające pewne prowadzenie auta. Wysokość dofinansowania do adaptacji samochodu ze środków PFRON Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych prowadzi wiele programów w ramach których możliwe jest otrzymanie dofinansowania w różnych sferach życia. Jednym z takich programów jest „Sprawny-Dojazd”. Umożliwia on otrzymanie dofinansowania na urządzenia adaptacyjne oraz ich montaż przez wyspecjalizowane warsztaty mechaniczne. Warunkiem otrzymania świadczenia jest udział własny wnioskodawcy w wysokości co najmniej 15% kosztu przystosowania samochodu. Drugim ograniczeniem jest górna granica, która musi się zawierać w kwocie złotych. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie aby połączyć dofinansowanie PFRON ze środkami przekazanymi na ten cel przez jedną z setek Organizacji Pożytku Publicznego działających w Polsce. Do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej z pytaniem w sprawie możliwości pozyskania dofinansowania zakupu auta dla osoby niepełnosprawnej wystąpiła poseł Józefa Szczurek-Żelazko. Twierdzi, że do jej biura poselskiego zwracają się rodzice niepełnosprawnych dzieci, z prośbą o pomoc w wsparciu ich działań, w sprawie uruchomienia programu pomocy przy zakupie samochodu osobowego, w celu aktywizacji osób niepełnosprawnych. - Osoby niepełnosprawne uczęszczają do szkoły, pracy, ale i także ze względu na swój stan zdrowia często wymagają stałych kontaktów z lekarzami, ośrodkami rehabilitacji. W związku z czym, życie wielu osób niepełnosprawnych i ich opiekunów sprowadza się do dużej mobilności – napisała w interpelacji poselskiej (nr 28667). Czytaj również: Trzeba zapewnić warunki BHP na stanowisku pracy osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności>> Mobilność niepełnosprawnych Jak przypomina poseł Szczurek-Żelazko, możliwość uzyskania przez osoby niepełnosprawne pomocy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w zakupie samochodu osobowego przewidziana była w ramach „Programu samochodowego” realizowanego w 1996 r., programu „PEGAZ” realizowanego w latach 1999-2002 i program „Sprawny dojazd” realizowanego w latach 2007-2008. Sprawdź w LEX: Czy osoba niepełnosprawna, kupująca samochód na własne potrzeby, może skorzystać ze zwolnienia z PCC? > - Zdaniem interesariuszy, własny samochód stałby się niekwestionowaną pomocą w edukacji, utrzymaniu zatrudnienia, poprawie stanu zdrowia, nawiązywaniu kontaktów społecznych oraz zwiększaniu samodzielności i niezależności życiowej. Rodzice osób niepełnosprawnych zaznaczają, iż często nie stać ich, aby samodzielnie kupić samochód – podkreśliła w interpelacji poselskiej. Dlatego chciała wiedzieć, czy ministerstwo planuje opracowanie i uruchomienie programu pomocy w zakupie samochodu w celu aktywizacji osób niepełnosprawnych. Dofinansowanie nie na zakup auta, ale na zakup i montaż oprzyrządowania - Możliwość uzyskania pomocy na zakup samochodu dla osoby niepełnosprawnej istniała w latach ubiegłych i finansowana była ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Aktualnie Fundusz nie realizuje programu, który przewidywałby pomoc osobom indywidualnym w zakupie samochodu - napisał w odpowiedzi na poselską interpelację Paweł Wdówik, sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej. Podkreślił, że wsparcie mobilności osób niepełnosprawnych nie dotyczy wyłącznie pomocy w zakupie samochodu osobowego. I wyjaśnił: - Obecnie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych realizowane są inne projekty mające na celu poprawę mobilności osób niepełnosprawnych. Z informacji MRiPS wynika, że w zakresie likwidacji bariery transportowej i w poruszaniu się ze środków Funduszu w ramach pilotażowego programu „Aktywny samorząd” (Obszar A, Zadania: 1 i 4) przewidziano możliwość uzyskania pomocy finansowej na zakup i montaż oprzyrządowania do posiadanego samochodu, stosownie do ograniczeń wynikających z niepełnosprawności. Pomoc adresowana jest do osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, z dysfunkcją narządu ruchu lub słuchu. Czytaj w LEX: Czy można sfinansować z ZFRON zakup samochodu osobowego dla pracownika niepełnosprawnego? > Ponadto, również w ramach programu ,,Aktywny samorząd”, osoba niepełnosprawna może liczyć na pomoc: w uzyskaniu prawa jazdy (Obszar A, Zadania: 2 i 3), która adresowana jest do osób ze znacznym albo umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, z dysfunkcją narządu ruchu lub słuchu w stopniu wymagającym korzystania z usług tłumacza języka migowego), w zakupie wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym (Obszar C, Zadanie 1), w zakupie skutera inwalidzkiego o napędzie elektrycznym lub oprzyrządowania elektrycznego do wózka ręcznego (Obszar C, Zadanie 5), w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanego skutera lub wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym (Obszar C, Zadanie 2). - Realizatorem programu jest samorząd powiatowy, realizujący także inne zadania w zakresie rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych – wyjaśnił wiceminister Wdówki. Transport zbiorowy Jak wyjaśnił wiceszef resortu rodziny i polityki społecznej, PFRON finansuje również likwidację barier transportowych dla osób niepełnosprawnych korzystających z transportu zbiorowego świadczonego w ramach korzystania z różnych form rehabilitacji społecznej i zawodowej. Taki obszar wsparcia zapewnia „Program wyrównywania różnic między regionami III” (Obszar D). Program przewiduje, że placówki służące rehabilitacji osób niepełnosprawnych prowadzone przez organizacje pozarządowe, gminy lub powiaty, a także jednostki prowadzące warsztaty terapii zajęciowej oraz gminy, które dowożą osoby niepełnosprawne do znajdujących się poza ich terenem placówek służących rehabilitacji osób niepełnosprawnych, mogą uzyskać wsparcie w zakupie samochodu typu „mikrobus” lub autobusu na potrzeby swoich podopiecznych. Czytaj również: Wyższa kwota wolna w podatku uderzy w niepełnosprawnych pracowników>> Indywidualny transport door-to-door Ponadto Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest włączony w realizację programu „Dostępność plus”. Aktualnie realizowany jest projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, pn. „Usługi indywidualnego transportu „door-to-door” oraz poprawa dostępności architektonicznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych”. Jego celem jest ułatwienie integracji społeczno-zawodowej osób z potrzebami wsparcia w zakresie mobilności poprzez zapewnienie przez jednostki samorządu terytorialnego usług indywidualnego transportu „door-to-door” oraz poprawę dostępności wielorodzinnych budynków mieszkalnych. W ramach projektu planowane jest zapewnienie usługi transportu indywidualnego „door-to-door” dla osób o ograniczonej mobilności na terenie co najmniej 150 jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Zakładowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w ewidencji księgowej > - Ponadto informuję, że z inicjatywy rządowej utworzony został pakiet dodatkowych instrumentów wsparcia osób niepełnosprawnych „Samodzielność-Aktywność-Mobilność”. W ramach pakietu realizowane będą działania z zakresu rehabilitacji społecznej, zawodowej i leczniczej. Obecnie trwają intensywne prace nad zasadami i procedurami koniecznymi do uruchomienia zadań, które będą realizowane w ramach tej inicjatywy – poinformował Paweł Wdówik. Według niego, środki finansowe zostaną przeznaczone na program samochodowy, a celem tego programu będzie zaopatrzenie osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym w specjalnie dostosowane środki transportu. Szczegółowe informacje dostępne będą w I kwartale 2022 r. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.

dofinansowanie do zakupu samochodu dla osoby niepełnosprawnej 2017